Jak wygląda władza rodzicielska po rozwodzie?

Celem przypomnienia warto wskazać, iż z dniem 29 sierpnia 2015 roku weszła w życie nowelizacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która wprowadziła zmiany, m.in. w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi, co odnosi się nie tylko do rodziców rozwodzących się, ale również tych, którzy pozostając w separacji żyją w rozłączeniu.

Zdaje się nie ulegać wątpliwości, iż jednym z obligatoryjnych, a zarazem najistotniejszych elementów rozstrzyganych przez Sąd w wyroku rozwodowym jest kwestia orzekania o wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie nowelizacji z sierpnia 2015 roku nie pozostawiały sądom zbyt dłużej swobody decyzyjnej, bowiem zasadą było powierzanie wykonywania władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców przy jednoczesnym ograniczeniu władzy rodzicielskiej drugiego z nich do współdecydowania wyłącznie w istotnych sprawach dziecka. Co więcej, sąd władny był pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom tylko wówczas, gdy przedstawili oni zgodne, pisemne porozumienie w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, a w świetle okoliczności sprawy, zasadnym było oczekiwać, iż rozwiedzeni małżonkowie będą współdziałać w wykonywaniu przyznanej im władzy rodzicielskiej.

Wobec powyższego godzi się zatem zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią obowiązującego wówczas art. 58 KRiO, Sąd w razie braku pisemnego porozumienia stron, co do współdziałania przy wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem stron, zobowiązany był do powierzenia wykonywania władzy rodzicielskiej tylko jednemu z nich, co w konsekwencji niejednokrotnie oznaczało, iż Sąd – bacząc na dobro dziecka – powierzał codzienną pieczę nad nim temu z rodziców, który nie godził się na zawarcie porozumienia. Co więcej, Sąd zobowiązany był ograniczyć władzę rodzicielską jednemu z rozwodzących się małżonków również wtedy, gdy w prawdzie pomiędzy stronami nie istniał spór, co do sprawowania władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron, a jedynie nie przedstawili oni zgodnego, pisemnego porozumienia w przedmiocie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Ustawodawca dostrzegając negatywne konsekwencje wynikające z obowiązującej regulacji prawnej, a jednocześnie zwracając uwagę na prawo dziecka do wychowywania przez oboje rodziców, wraz z dniem 29 sierpnia 2015 dokonał zmian w przedmiocie orzekania o wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Analiza obecnie obowiązującego art. 58 KRiO oraz treści wprowadzonego w drodze nowelizacji art. 58 § 1a KRiO prowadzi do wniosku, iż aktualnie wyeksponowana została zasada powierzania wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, co odnosi się nie tylko do małżonków rozwodzących się, ale również tych, którzy pozostając w separacji żyją w rozłączeniu. Na skutek nowelizacji, Sąd władny jest ograniczyć władzę rodzicielską jednemu z rodziców tylko wówczas, gdy przemawia za tym dobro dziecka, a brak pisemnego porozumienia rodziców, co do wykonywania władzy rodzicielskiej względem małoletniego dziecka stron nie sprawi, iż władza rodzicielska jednemu z nich zostanie ograniczona, bowiem w przypadku nieprzedłożenia przez rodziców porozumienia, Sąd – kierując się dobrem dziecka – ustali sposób wspólnego wykonywania przez nich władzy rodzicielskiej.

Podkreślić jednak należy, iż powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie rozwiązuje jeszcze wszystkich problemów związanych z wychowaniem dziecka, a odnoszących się, m.in.: do ustalenia sposobu podejmowania przez rodziców decyzji związanych z wychowaniem ich wspólnego dziecka, czy też ustalenia miejsca zamieszkania dziecka, zatem kwestie te mogą zostać uregulowane przez rodziców w drodze pisemnego porozumienia stron, a w przypadku jego braku kwestie te nadal będą przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu.

Ponadto, w drodze nowelizacji została, w sposób formalny wprowadzona również możliwość złożenia przez rodziców wniosku o nieorzekanie przez Sąd o kontaktach z dzieckiem. Jest to rozwiązanie, które w przypadku wypracowania przez rodziców kompromisu daje możliwość swobodnego kontaktowania się z dzieckiem, bez ustalonego z góry harmonogramu. Wskazać jednak należy, iż w sytuacji, gdy w wyroku rozwodowym nie orzeczono o kontaktach z dzieckiem, a po rozwodzie okaże się jednak, iż małżonkowie nie są w stanie dojście do porozumienia, to w dalszym ciągu istnieje możliwość uregulowania kontaktów z dzieckiem, jednakże w odrębnym postępowaniu, które winno zostać zainicjonowane przed Sadem Rejonowym.

Konkludując, dokonana przez ustawodawcę nowelizacja expressis verbis wskazuje na prawo dziecka do wychowywania przez oboje rodziców, a także zmierza do zmniejszenia negatywnych dla małoletnich dzieci stron skutków rozwodu, jakie powstają zawsze, gdy zmienia się struktura układu rodzinnego. W świetle wprowadzonej nowelizacji priorytetem jest dobro dziecka, dlatego też rozwodzącym się małżonkom, a także małżonkom żyjącym w rozłączeniu przyznane zostały uprawnienia, dzięki którym rodzice – kierując się dobrem ich dziecka – mogą samodzielnie dokonać ustaleń rzutujących zarówno na sposób wykonywania przez nich władzy rodzicielskiej, jak i ustalenia sposobu kontaktów z dzieckiem.

Zobacz także: rozwody.